Już za trzy dni pierwszy Światowy Dzień Jane Goodall

31 marca 2026, 13:16

Gdyby żyła w najbliższy piątek ukończyłaby 92 lata. Niedawno pożegnaliśmy Jane Goodall, a teraz Jane Goodall Institute ogłasza pierwszy Światowy Dzień Jane Goodall. Będzie on przypadał 3 kwietnia, w kolejne urodziny badaczki. Jane była nie tylko wielką uczoną, ale niestrudzoną obrończynią zwierząt i dzikiej przyrody. Ostatnie dekady życie spędziła podróżując po całym świecie – w trasie była przez 300 dni w roku – opowiadając o niezwykłym dziedzictwie przyrodniczym, jakie posiadamy na Ziemi, i walcząc o jego ochronę. Zainspirowała miliony ludzi.



Żegnamy Birutė Galdikas, ostatnią z wielkich „Trimates Leakeya”

27 marca 2026, 17:47

Przed trzema dniami zmarła Birutė Galdikas, ostatnia z „Trimates Leakeya” (termin „trimate” pochodzi od połączenia „tri” z „primate”). Tym mianem określano trzy słynne badaczki dużych małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku: zamordowaną w 1985 roku badaczkę goryli Dian Fossey, Jane Goodall, badaczkę szympansów o której śmierci informowaliśmy w ubiegłym roku, oraz Birute Galdiskas, która przez 50 lat badała orangutany i walczyła o ocalenie tych niezwykłych zwierząt.


Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek

27 marca 2026, 11:08

Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek, przyznaje profesor John Noonan z Wydziału Fizyki Auburn University w Alabamie. Szansa, że jakikolwiek teleskop spojrzy na kometę akurat w momencie, gdy ta się rozpada, jest niewyobrażalnie mała. A jednak taki niezwykły przypadek zdarzył się naukowcom korzystającym z Teleskopu Hubble'a. Co więcej, kometa K1 – jej pełna nazwa to C/2025 K1 (ATLAS) – wcale nie miała być przedmiotem badań.


Niemcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecza

25 marca 2026, 10:50

Niemieccy naukowcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecznej Europy. Badania z praktycznie stuprocentową pewnością dowiodły, że szczątki spoczywające w sarkofagu w katedrze w Magdeburgu należą do Ottona I Wielkiego, który w X wieku na nowo zdefiniował pojęcie władzy w Europie Zachodniej i Środkowej. Jednocześnie, niejako przy okazji, potwierdzono autentyczność szczątków Henryka II Świętego, jedynego niemieckiego władcy wyniesionego w średniowieczu na ołtarze. Otton i Henryk byli królami niemieckimi, pierwszym i ostatnim cesarzem rzymskim z dynastii saskiej (Ludolfingów).


Rzadki zabytek z rodzinnej farmy. Wykrywacz metali zauważył „złotego staruszka”

24 marca 2026, 09:30

Kjetil Særheim dokonał sensacyjnego odkrycia na rodzinnej farmie w Klepp w norweskim okręgu Rogaland. Za pomocą wykrywacza metali znalazł tajemniczy złoty przedmiot zwany gullgubbe (złoty staruszek). To pierwszy gullgubbe odkryty w Rogaland od 127 lat. Tego typu przedmioty znajdowane są wyłącznie w Skandynawii, głównie w Danii, gdzie odkryto ich ponad 2500. W Norwegii trafiono dotychczas na około 50 takich artefaktów, tym większe znaczenie ma odkrycie dokonane przez Kjetila.


Turysta znalazł jedyną w swoim rodzaju prehistoryczną głowę byka z brązu

19 marca 2026, 18:15

Górskie wędrówki mogą przynieść niezapomniane wrażenia, a pewien turysta wędrujący po Serra de Tramuntana na Majorce może pochwalić się czymś absolutnie wyjątkowym. Mężczyzna znalazł prehistoryczną głowę byka wykonaną z brązu. Zabytek ma zaledwie 3 centymetry długości, nie dość więc, że jakimś cudem znalazca go zauważył, to jest to jedyna miniaturowa głowa byka, której losy są znane. Jest bardzo podobna do słynnych bous de Costitx, zauważył archeolog Jaume Deyà Miró.


Niezwykle rzadkie odkrycie w Meksyku – pochówek kobiety ubóstwionej przez Azteków

13 marca 2026, 11:07

Archeolodzy prowadzący prace w ramach Proyecto Tlatelolco meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii odkryli pochówek, który może być jednym z niewielu zidentyfikowanych pochówków cihuapipiltin, ubóstwionej kobiety, która zmarła przy pierwszym porodzie. Jeśli interpretacja jest prawidłowa, to mamy do czynienia z czymś wyjątkowym – ze względu na naturę cihuapipiltin takie znaleziska są bowiem niezwykle rzadkie.


Złoty pająk – unikatowy zabytek ludu Aszanti

13 marca 2026, 06:29

Złoty pająk z ceremonialnego miecza władcy Imperium Aszanti, symbol mądrości i królewskiej władzy. Od 2014 roku znajduje się w Dallas Museum of Art. Chcielibyście wiedzieć, jak tam trafił? To posłuchajcie.


We Francji odnaleziono jedną z kart Palimpsestu Archimedesa

11 marca 2026, 11:14

W Muzeum Sztuk Pięknych w Blois we Francji odnaleziono kartę z Palimpsestu Archimedesa. Palimpsest ten to jedna z najważniejszych kopii starożytnego tekstu, jakie dotrwały do naszych czasów. Wstępne analizy wykazały, że Victor Gysembergh, ekspert z Narodowego Centrum Badań Naukowych, odnalazł kartę 123. Palimpsestu. Na jednej stronie zawiera ona fragment traktatu Archimedesa „O sferze i walcu”, który częściowo przykryty jest tekstem modlitwy. Tekst Archimedesa można w dużej mierze odczytać tradycyjnymi metodami. Na drugiej stronie widzimy XX-wieczną iluminację przedstawiającą proroka Dawida w towarzystwie dwóch lwów. Iluminacja została prawdopodobnie dodana w 1942 roku przez ówczesnego właściciela, który w ten sposób chciał zwiększyć wartość księgi. Tutaj tekst starożytnego traktatu jest nieczytelny.


Z autobusu do muzeum. Niezwykła historia monety sprzed wieków

10 marca 2026, 17:54

Moneta, którą w latach 50. ubiegłego wieku ktoś zapłacił za przejazd autobusem w Leeds, trafiła do Leeds Museums and Galleries. Przekazał ją tam wnuk byłego pracownika lokalnego przedsiębiorstwa komunikacyjnego. Muzeum przyjęło ją z wdzięcznością. Moneta bowiem nie została wybita w Wielkiej Brytanii. Nie pochodzi też z XX wieku.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy